Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği 48. Dönem Genel Kurulu, ülkemizdeki ekonomik, toplumsal ve siyasal krizlerin meslektaşlarımıza ve meslek alanlarımıza etkilerinin ve bu bağlamda yaşanan sorunların meslektaşlarımızca tartışılarak saptanması ve çözüm önerileri üretilmesi gereğini ortaya koymuştur.

TMMOB, düzenlediği çalıştaylar, kurultaylar ve sempozyumlarla, gerçekleştirdiği kampanyalarla meslektaşlarımızın sorunlarını dile getirmiş; sorunları, üyelerinin ve meslek alanların bizzat sorumlularının katkı ve öneriyle kolektif olarak çözmek yolunda çaba göstermiştir. Yapılan etkinliklerin sonuçları, TMMOB üyelerinin elbirliğiyle ürettiği bilimsel ve mesleki çalışmalar kamuoyuyla paylaşılmış; çözüm önerilerinin yaşama geçirilmesine yönelik adımlar atılmıştır.

Bu çalışmaların devamı niteliğinde “TMMOB Mühendis, Mimar ve Şehir Plancılarının Güncel Sorunları ve Çözüm Önerileri Kurultayı” örgütlenmiştir. Merkezi Kurultay öncesi 2025 Mayıs-Eylül ayları içerisinde İl Koordinasyon Kurullarımız (İKK) aracılığıyla 29 yerde Yerel Kurultaylar gerçekleştirilmiştir.

Yerel Kurultaylar öncesinde yine tartışmalara altlık oluşturması düşüncesiyle gerek çalışma dönemimizde gerek geçmiş dönemlerde düzenlenen çalıştay, sempozyum, kongre ve kurultaylardan süzülen görüşler ışığında “Güncel Sorunlarımız ve Çözüm Önerilerimiz” başlıklı bir broşür hazırlanarak örgüt birimlerimizle ve kamuoyuyla paylaşılmıştır.

Yerel Kurultaylardan iletilen 527 önerge/saptama/görüş, Kurultay Sekreteryası tarafından gözden geçirilmiş, aynı amaca sahip önergeler birleştirilerek genişletilmiş, Merkezi Kurultayın görüşüne 34 adet önerge olarak sunulmuştur.

“TMMOB Mühendis, Mimar ve Şehir Plancılarının Güncel Sorunları ve Çözüm Önerileri Kurultayı”, meslektaşlarımızın çalışma yaşamlarında ve sosyal hayatta uğradıkları hak kayıplarını ve değersizleştirilmeyi görünür kılmak, mesleklerimizin ülkemiz için önemini gündeme getirmek için İKK’larımızca düzenlenen Yerel Kurultaylarda saptanan sorunlara karşı üretilen çözüm önerilerinin görüşülmesi ve değerlendirilmesi amacıyla 18 Ekim 2025 tarihinde Ankara’da merkezi olarak toplanmıştır.

admin

TMMOB MÜHENDİS, MİMAR VE ŞEHİR PLANCILARININ GÜNCEL SORUNLARI VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ KURULTAYI SONUÇ BİLDİRGESİ

GÜNCEL SORUNLARIMIZ VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ İÇİN BULUŞUYORUZ BROŞÜRÜ

Sunuş

6 Şubat 2023 Kahramanmaraş Depremleri ve 20 Şubat 2023 Hatay Depremlerinin üzerinden iki yıl geçti. Birliğimiz, bağlı Odalarımız ve tüm birimlerimiz deprem sonrası ortaya çıkan sorunların çözümüne yönelik önerilerinin dikkate alınması için iki yıldır ısrarlı çabalarını sürdürmektedir.

Yurttaşlarımızın maruz bırakıldığı afet ve afet sonrası yaşananlara baktığımızda, her geçen gün derinleşen, neredeyse çözümsüzlüğe itilen sorunları görüyoruz. Depremden etkilenen yurttaşların uzun zamandır yalnız bırakıldığına, yaraların kişisel çabalarla sarılmaya çalışıldığına şahit oluyoruz. Günlük yaşamlarını devam ettirebilmek için en temel ihtiyaçlarını karşılamada çaresiz kalan insanlar, devletten bekledikleri çözümü kendileri üretmek zorunda kalıyor. Bölgede depremden etkilenen yurttaşların temel insan hakkı olan barınma sorununun yanı sıra temiz su ve gıdaya, sağlık hizmetlerinden eğitim gibi birçok yaşamsal kamu hizmetlerine erişiminde zorluklar katlanarak artıyor.

Bizler bu raporu hazırlarken, siyasal iktidar tarafından “Asrın Felaketi” olarak adlandırılan ve iki yıldır “İnşa ve İhya Çalışmaları” başlığıyla yürütülen kampanyayı ibretle izlemeye devam ediyoruz. Kampanya ile yürütülen inşa çalışmalarıyla oluşturulan yeni iskân alanlarında yaşam alanı sorunu salt barınmaya indirgenmiştir. Bu uygulamalarda bölgesel, kentsel ve yerel düzeylerde sosyo-ekonomik ve mekânsal ilişkileri gözeten bütüncül planlama yerine münferit toplu konut projeleri, tarihi, kültürel değerlere ve yerel yaşam biçimlerine saygılı yeni yerleşim alanları yerine geçmişinden, geleneğinden koparılmış altyapı sorunları gerektiği şekilde çözülmemiş bina topluluk alanları tercih edilmektedir.

Depremin üzerinden 2 yıl geçmesine rağmen konut projelerini dahi tamamlayamayan siyasi iktidar nedeniyle, AFAD verilerine göre 500 bini aşkın kişi için, bölgenin halen en acil sorunu olan barınma, mevsimsel zorluklar içinde çadırlarda, konteyner kamplarında hayatta kalma mücadelesine dönüşmektedir.

Biz biliyoruz ki tüm bunların sorumlusu doğa olaylarını afete, birer krize ve felakete dönüştüren, insanı, doğayı, yaşamı yok sayan karanlık anlayıştır. Siyasi iktidarın ülkemizde yaşanan her afetin, her facianın ve her katliamın ardından kamusal sorumluluğu yokmuşçasına vakalardan dolaylı yoldan ilişkili ilan ettiği kişi ve kurumları, daha da vahimi yurttaşları suçlamaktan da geri durmamaktadır.

Başta 11 ilimizi ve ülkemizin tümünü etkileyen bu büyük yıkımın, kurumlar arası eşgüdüm ve iletişim yoksunluğu sonucunda bir felakete dönüşen bu afetin ikinci yıldönümünde de ilk günden beri söylediklerimizi yineliyoruz: TMMOB ve bağlı Odaları, bilimi ve tekniği halkımızın yararına kullanma sorumluluğunu kararlılıkla sürdürecektir.

Bu ilkeyle hazırladığımız, depremin hemen ardından başlayarak iki yıl boyunca yaşananları aklın ve bilimin ışığında irdelediğimiz Kahramanmaraş Depremleri 2. Yıl Değerlendirme Raporu’nda hem sorun ve durum saptamalarını hem de sorunların çözümü için izlenmesi gereken yolun adımlarını kamuoyuyla paylaşıyoruz.

Raporun hazırlanması görevini üstlenen komisyonumuza; bilimsel ve teknik raporlarıyla Birliğimize girdi sağlayan Odalarımıza; depremden etkilenen yerlerde yürütülen çalışmalara ilişkin bilgileri ve güncel durumun en keskin fotoğraflarını bizlere ulaştıran İl Koordinasyon Kurullarımıza ve en başından beri deprem bölgesiyle dayanışan tüm üyelerimize teşekkürü borç biliriz.

Hatay, 5 Şubat 2025

Emin Koramaz

TMMOB Yönetim Kurulu Başkanı

TMMOB 6 ŞUBAT KAHRAMANMARAŞ DEPREMLERİNİN İKİNCİ YILI DEĞERLENDİRME RAPORU

V. İSTANBUL KENT SEMPOZYUMU 2023 BİLDİRİLER KİTABI

Sunuş

Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği, Mühendislik Mimarlık Öyküleri Serisi’nin ilk kitabını 2004 yılında; kıymetli meslektaşlarımız Mahmut Kiper, Nadir Avşaroğlu, Aslı Öztürk, Melih Şahin, Orhan Örücü ve 2009 yılında aramızdan ayrılan Sümmani Can’ın büyük emekleri ile yayımladı.

Serinin yaşama geçirilmesinde ve bugün 10. kitabına ulaşmasında Yönetim Kurulumuzun önceki başkanları Kaya Güvenç ve Mehmet Soğancı’nın özverisi ve güveni bizlere de aynı özen ve bilinçle hareket etme sorumluluğu verdi.

Serinin her kitabında ülkemizin sanayileşme ve kalkınma serüveninde mesleğimizin ve meslektaşlarımızın emeğinin nasıl yaşayan birer mirasa dönüştüğünü izledik.

Genç Cumhuriyet’in planlı kalkınma, sanayileşme ve kentleşme gayretlerinin ayak izlerini görebilmek ve yeni nesillerle paylaşabilmek açısından Mühendislik Mimarlık Öyküleri’nin her bir kitabı, bulunmaz birer kaynak olarak kütüphanelerimizin ve hafızamızın önemli boşluğunu doldurdu.

Meslek tarihimiz için önemli gelişmeleri, değerlendirmeleri ve dönüşümleri takip edebileceğimiz bu sayıda; ülkemizde bir çıkmaza sürüklenen mesleklerimizin önündeki engeller kalktığında neler yaratabileceğini görmek her şeye rağmen umudumuzu büyütüyor.

Bu kitapta ve serinin tüm kitaplarında yer alan öykülerin bizden sonraki nesillerin yaratıcı girişkenliğine ilham olmasını diliyoruz.

Sadece TMMOB’nin kurumsal tarihini değil, ülkemizin mühendis, mimar ve şehir plancılarının mesleki tarihi için büyük önem taşıyan bu seriyi bizlere kazandıran tüm arkadaşlarımıza, seriye emek veren tüm dostlarımıza içten ve sonsuz bir teşekkürü borç biliriz...

Emin Koramaz

TMMOB Yönetim Kurulu Başkanı

Önsöz

2002 yılında göreve seçilmiş 37. Dönem TMMOB Yönetim Kurulu’nda yer alan Metalürji Mühendisi Mahmut Kiper’in önerisiyle ve onun koordinasyonuyla o dönem ki Yönetim Kurulu’nun onayıyla ve TMMOB Başkanı Kaya Güvenç’in de büyük desteğiyle bazı çalışmalar başlatıldı. Bu çalışmalar sonucunda Birliğin kuruluşunun 50.yılı olan 2004 yılında TMMOB 50. Yıl Andacı ve Mühendislik Mimarlık Öyküleri-1 kitabı çıkarıldı. Bu iki çalışmayı da gerçekleştiren ekipte Mahmut Kiper ve Maden Mühendisi Nadir Avşaroğlu ile birlikte Çevre Mühendisi Aslı Öztürk Uygun ve Elektrik Mühendisi Orhan Örücü’de bulunmaktaydı. Ardından her iki yılda bir TMMOB’nin bayramı diyebileceğimiz genel kurullar hedeflenerek “Mühendislik Mimarlık Öyküleri” serisine yeni bir kitap eklendi ve elinizdeki bu çalışmayla seri 10.kitabına ulaştı. Her biri yaklaşık iki yıl süren hazırlık çalışmalarına zaman zaman Makine Mühendisi Melih Şahin ve anısını saygıyla andığımız Orman Mühendisi Sümmani Can da katkı verdi. İlk altı kitabın koordinasyonunu Mahmut Kiper, son dört kitabın ise Nadir Avşaroğlu üstlendi.

TMMOB yayını olarak süregelen bu serinin bu günlere ulaşmasında her dönem görev alan TMMOB Yönetimlerinden, Kaya Güvenç ve ardından TMMOB Başkanlarımız olan Mehmet Soğancı ve Emin Koramaz’dan da büyük destekler gördük. Geçen 22 yılda görev yapan TMMOB Başkanlarımıza, Yönetim Kurulu üyelerimize ve kitabın yayına hazırlanmasında emeği geçen ilk kitaptan başlayarak Bülent Akça, ardından serinin son sayılarına kadar kitabı yayına hazırlayan Dijle Göksoy Konuk’a ve tasarımda katkılar sunan diğer arkadaşlarımız Eren Şahiner ve Mutlu Arslan’a teşekkürlerimizi sunuyoruz. Kuşkusuz asıl teşekkürümüz bu kitapları var eden öyküleri bizimle paylaşanlara...

İlk kitapta bu serinin amacı şöyle dile getirilmişti;

“Mühendislik mimarlık öyküleri ile amaçlananlardan biri, başarılı uygulamaları hatırlatmak ya da bilinmesini sağlamak; bir diğeri, üretimde mühendisin mimarın öneminin anlaşılmasına katkı koymak ve çalışmalarda yer almış meslektaşlarımızı anarak belki de gecikmiş bir vefa borcunu bir nebze ödemek, sonuncusu da ne zorluklarla kurulanların ne kadar kolay yıkılıp satıldığını ya da yok edildiğini göstermektir.”

Mühendislik Mimarlık Öyküleri serisini oluşturan 10 kitapta bu amacın büyük ölçüde sağlandığını düşünüyoruz.

İlk kitabın hazırlık çalışmalarının başladığı

2002’den bu yana 22 yıl, yayınlandığı

2004’den bu yana 20 yıl geçti.

Dile kolay neredeyse çeyrek asırlık bir çalışma

Gayretle, umutla, inatla ve gururla

İlk günkü o kadro tam 10 kitap yayınladık

Bu 10 kitapta, sizlere 120 öykü aktardık

Bu son kitabın ardından

Mühendislik-Mimarlık Öykülerine son veriyoruz.

Bu ülkenin, bu toprakların sanayileşmesine ışık tutmaya,

Memleketimizi var eden ancak çoğu artık var olmayan

Kuruluşlarımızı belgelemeye çalıştık

Bunları kuran, çalıştıran, meslekdaşlarımızı

Yetiştiren mühendis ve mimarları andık

Başarılarını aktardık, onlarla gururlandık

Her güzel şey gibi

Mühendislik-Mimarlık Öyküleri’nin de sonuna geldik...

Sevinçliyiz;

TMMOB tarihinin en uzun soluklu

En çok okunan, ikinci baskıları yapılan

Öğrenciler başta olmak üzere

Çok geniş kitlelere ulaştırılan

Bir yayın oldu

Kıvançlıyız;

Dost Kitapevi tarafından bulundurulmak istenen

TRT Radyolarında konuşulan ve röportaj verilen

TMMOB kadroları tarafından en çok talep edilen

Okullarda yardımcı ders kitapları olarak okutulan

Üniversitelerde birçok çalışmaya konu olan

Bir seri tarihteki yerini aldı

Gururluyuz;

TMMOB’nin en uzun komisyon çalışması olmasından

22 yıldır isteği hiç bitmeyen arkadaş çalışmasından

Bu yayın aracılığı ile kurduğumuz dostluklardan

Ama üzülüyoruz;

Hep birlikte çeyrek asır emek verdiğimiz

Her okuduğumuz yazıda buradan öykü çıkar mı dediğimiz

Her öyküyü ince eleyip sık dokuyarak seçtiğimiz

Bir yayını sonlandırdık

Bu son kitapta baskıdan çıkınca

Hep beraber bir masada toplanacağız

Başarmanın onuru ile kadeh kaldıracağız

Muvaffak olmanın, ama en çok da

Baba ocağından gelin giden

Bir kız babasının gururuyla üzüleceğiz.

Övünç, kıvanç, gurur ve buruklukla

Hoşçakalın...

Nadir Avşaroğlu

Koordinatör

MÜHENDİSLİK MİMARLIK ÖYKÜLERİ X

GİRİŞ

Bilindiği üzere 31 Mart 2024’te Türkiye’nin tüm kent, ilçe, kasaba, köy ve mahallelerinde yerel seçimler yapılacak; kentlerimizi, ilçe ve kasabalarımızı, köy ve beldelerimizi, mahallerimizi yönetecek belediye başkanları, belediye meclisi üyeleri, muhtarlar, meclis üyeleri, ihtiyar meclisi/heyeti üyeleri seçilecektir.

Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB) bugüne kadar yayımladığı seçim bildirgelerinde de belirtildiği üzere demokratik katılıma açık, çağdaş bir yerel yönetim anlayışını vazgeçilmez önemde görmektedir. Bu anlayışla TMMOB, kentlerimizin yönetiminde bilimin, tekniğin, hukukun ve kamu yararının esas alınması için seçim süreci ve yerel yönetime ilişkin politika, düşünce, uyarı ve önerilerini kamuoyuyla paylaşmaya devam edecektir.

Emperyalizme bağımlı olan Türkiye’de, 12 Eylül 1980 darbesinden bu yana devlet, neoliberal temellerde, yerli ve uluslararası büyük sermayenin çıkarları gözetilerek sermayenin sınırsız serbest dolaşımı önündeki tüm engelleri kaldırma hedefiyle yeniden yapılandırılmış; kamu iktidarının yönetsel düzeyde sermayeye devredilmesi ana amaç olmuştur. Bu süreç, toplumsal ve ekonomik tüm sektörlerde serbestleştirme ve özelleştirmelerle çok yönlü olarak yürütülmüştür. Özellikle 22 yıllık iktidarında üretimden vazgeçerek ülke ekonomisini arazi rantı üzerinden temellendiren AKP iktidarı çıkardığı yasa, yönetmelik ve KHK’larla yapı denetimi, işçi sağlığı ve iş güvenliği gibi mühendislik-mimarlık hizmetlerinden sanayiye, eğitimden sağlığa kadar pek çok kamusal hizmeti ticarileştirmiş, özelleştirmiş;  hiçbir insani, hukuksal, ulusal ya da evrensel değer ve kurala uymaksızın ülke topraklarını dünyanın emlak/rant piyasası haline getirerek ülkemizi ve kentlerimizi yağmaya açmıştır.

Kuvvetler ayrılığı ilkesinin terk edildiği, demokrasinin hiçe sayılarak tüm yetkilerin tek merkezde toplandığı, kendi söylemleriyle “bir anonim şirket gibi” yönetilen ülkede sermaye ile devlet arasındaki ilişki, arazi rantı ve bina yapımı üzerinden şekillenmektedir. İnşaat sektörünün başat aktör olduğu ekonomik politikaların doğrudan uygulama alanı ise kentler ve yerel yönetimlerdir.

Aklın ve bilimin dışlanması, şehir planlama, mimarlık ve mühendislik hizmetlerinin gerektirdiği mesleki denetimin ve bilimsel-teknik kriterlerin devre dışı bırakılması,  mühendislik, mimarlık ve şehir planlama hizmetlerinin birer prosedür haline getirilmesi nedeniyle ülkenin hemen her noktasında seller, toprak kaymaları, otoyolların çökmesi, hafriyat sırasında çöken binalar gibi olağandışı olaylar olağanlaşmış, doğa olayları ağır can ve mal kayıplarının yaşandığı afetlere dönüşmüştür.

2023’ün ilk aylarında yaşadığımız ve 11 ilimizi etkileyen 6 Şubat Depremleri tam olarak bu piyasacı ve rant ekonomisine dayalı politikaların sonucudur. 6 Şubat Depremleri, bugüne dek yaşadığımız pek çok büyük depreme karşın merkezi yönetimin de yerel yönetimlerin de gereken dersleri almadığı; şehirlerimizin, binalarımızın, kurumlarımızın ve halkımızın depreme hazır olmadığı gerçeğini çok acı biçimde ortaya çıkarmıştır.

Bizler, doğa olaylarının afete dönüşmesinin engellenebileceğini çok iyi biliyoruz.  Bu gerçeği, bilimsel ve teknik boyutlarıyla raporlarımızda, açıklamalarımızda ve uyarılarımızda sürekli vurguluyoruz. Kentsel dönüşüm adı altında yürütülen süreç rantsal dönüşüme kurban edilmeseydi ve deprem tehdidi altındaki yerleşimlerin dönüşümleri doğru biçimde yapılabilseydi yaşadığımız acıların boyutunu en aza indirebilirdik.

Ancak tam aksine tarım arazileri ve dere yatakları imara açıldı. Mühendislik ve mimarlık hizmeti almamış kaçak yapılar imar aflarıyla yasallaştırıldı. Birliğimiz ve bağlı Odalarımız yapı denetim süreçlerinden dışlandı, mesleki denetim yetkilerimiz elimizden alındı. Deprem için toplanan vergiler, yandaşların ceplerine aktarılarak heba edildi.

Planlama hizmetlerinde bütünlüklü yaklaşımdan, kamu yararı anlayışından vazgeçildi; serbestleştirme, özelleştirme ve ticarileştirmenin aracı haline getirildi; rant odaklı projelere teslim edilen kentlerde plansızlık ve denetimsizlik egemen kılındı.

Açık ve yeşil alanlar diye adlandırdığımız, “peyzaj alanları” olarak tanımlanan parklar, refüjler, apartman ve site bahçeleri, kent içindeki orman ve ağaçlık alanlar, kıyılar, askeri alanlar, doğal-kültürel-tarihi sit alanları “rant alanları” olup millet bahçesi, kentsel dönüşüm, otopark adı altında yapılaşmaya açılarak betonlaştırıldı.

Denetimsizlik, yanlış arazi kullanım politikaları, cumhuriyet tarihine koşut kaçak yapılaşma ve imar affı süreçleriyle sağlıklı ve güvenli kentlerde yaşama hakkımız yok edildi.

Mera, yaylak-kışlak alanları, kıyılar, akarsular, ormanlar, su havzaları, sulak alanlar, doğal, kültürel ve tarihi sit alanları üzerinde inşa edilen, gerek yapılaşma oranları gerekse konumlandıkları doğal araziler açısından sorunlu bina ve rezidansların, büyük liman, sanayi, enerji tesislerinin af kapsamına alınması, kentlerimizde ve doğal alanlarımızda ciddi tahribatlar yarattı.  Bu tahribatın ağır etkileri gelecekte çok daha açıkça görülecektir.

Merkezi yönetimin yanlış politikalarına paralel olarak yerel yönetimlerin yükümlü olduğu kamusal hizmetlerde de kamu yararı önceliği ihmal edildi. İçinden otoban geçen şehirler yaya, engelli, hasta, yaşlı, yoksul kesimler için ulaşılabilir olmaktan çıktı. Plansızlık ve denetimsizlik nedeniyle kentlerimiz sağlıksız büyüdü; ulaşım, enerji, su, çöp, atıksu gibi teknik altyapı hizmetleri bakımından yetersiz olmanın yanı sıra kültür, eğitim, sağlık tesislerinden ve açık yeşil alanlardan yoksun hale geldi.

Birçok yerel yönetimin öncelikli icraatı, kamusal hizmetlerin pervasızca özelleştirilmesi olmuş, bunun sonucunda planlama, imar, kentsel altyapı,  yeşil altyapı ve ulaşım hizmetlerinde yolsuzluklar artmış, kentin rantı yandaş ve varsıl kesimler lehine yönlendirilmiştir.

Yönetim anlayışı, “halk” kavramı yerine “müşteri” kavramıyla pekiştirilmiş; “bireysellik, özel alan, serbest piyasa, rekabetçilik, yerelcilik, yönetişim, sivil toplumculuk, rantiye, yolsuzluk” kavramları yükselen değerler haline gelmiştir.

Başta ulaşım, su, elektrik, doğalgaz olmak üzere yeşil, gri tüm temel altyapı hizmetleri ve eğitim, kültür, sağlık, çevre gibi alanlarda sağlanan sosyal hizmetlerin özelleştirme yoluyla ticarileştirilmesi nedeniyle hizmetlere eşit erişim toplumun yoksul kesimleri aleyhine bozulmuş, yoksul kesimler barınma, eğitim, sağlık ve beslenme gibi temel haklardan yoksun bırakılmıştır.

Varsıl ve yoksul kesimler arası ayrışma ve uzaklaşma fiziksel mekâna da yansımıştır. Kentlerimiz, giderek artan biçimde bütünlüğünü yitirerek birbirinden bağımsız ve ilişkisiz parçacıklara bölünmüştür.

Sosyal devlet ve toplumcu belediyecilik anlayışı yerini sadaka kültürüne bırakınca sosyal hizmet üretme anlayışından uzak uygulamalarla engelli, çocuk, hasta, yaşlı yurttaşların kentsel hizmetlere erişimi giderek daha da zorlaşmaktadır.

Gelinen noktada kent parçaları, “kentsel dönüşüm” adı altında yeni imar hakları verilerek sermaye çevrelerine pazarlanmaya devam edilmektedir. Bu süreç, gelir eşitsizliğini, sosyal kutuplaşmayı, mekânsal ayrışmayı, kentsel gerilimi artırmaktan başka işe yaramamakta; sosyal yarılma, ayrışma ve kültürel yozlaşma giderek derinleşmektedir.

Tüm bunlar bugüne kadar izlenen, toplumsal faydayı göz ardı eden ve insan yaşamını hiçe sayan yerel yönetim politikalarının yetersizliğinin en açık göstergesidir.

Sağlıklı kentleşme, kentsel hizmetlerin kamusal hizmet kapsamında ele alındığı; barınma, çevre, eğitim, sağlık, kültür hizmetlerinin insan hakkı olarak görüldüğü; kamu yararı öncelikli bütünlüklü planlama, çevre, enerji, sanayi ve tarım politikalarının benimsendiği ve yerli mühendislik, yerli kaynak kullanımıyla; bağımsızlık, planlama, sanayileşme ve kalkınmayla olanaklıdır.

TMMOB, kentlerimizde var olan sorunların aşılmasını; sağlıklı, yaşanabilir ve güvenli kentsel çevrelerin üretilmesini; kentsel yaşam kalitesinin iyileştirilmesini; kent halkının, emek ve meslek örgütlerinin demokratik katılımı ve denetimini sağlayacak bir anlayışın geliştirilmesini, öncelikli ve temel gereklilik olarak görmektedir.

Bugün, kentlerimizin ve toplumun her zamankinden daha çok “toplumcu, demokratik ve halkçı bir yerel yönetim” anlayışına ihtiyacı vardır. Bu anlayış, katılımcılığın önünü açan, toplumun değişik kesimlerine karar alma, uygulama ve denetleme süreçlerinde söz hakkı tanıyan politika ve uygulamaların hayata geçirilmesidir.

TMMOB YEREL SEÇİM BİLDİRGESİ 2024

SUNUŞ...............................................................................................................................................5

Giriş....................................................................................................................................................7

Meslek İçi Eğitim Nedir?...................................................................................9

Eğitim Nedir?................................................................................................................................9

Hizmet İçi Eğitim Nedir?.................................................................................................9

Meslek İçi Eğitim Nedir?..................................................................................................9

TMMOB ve Meslek İçi Eğitim Uygulamaları....................13

TMMOB’ye Bağlı Odalar ve Meslek İçi Eğitim..............15

TMMOB Meslek İçi Eğitim Çalıştayı................................................17

Odaların Çalışmaları..........................................................................................................17

Meslek İçi Eğitim Sayıları ve Biçimleri.............................................................17

Katılımcı Sayıları.....................................................................................................................19

Eğiticiler ve Değerlendirilmeleri............................................................................19

Eğitim Planının (Müfredat) Geliştirilmesi...................................................19

Belgelendirme...........................................................................................................................20

Ölçme ve Değerlendirme.............................................................................................20

Oda-Üye İlişkileri Açısından Meslek İçi Eğitim.........................21

Ölçümleme ve Belgelendirme.........................................................23

Pandemi Dönemi Meslek İçi Eğitim..............................................24

Güncel Gereksinimlere Yanıt Verebilecek Bir Uygulama: Öğrenme Merkezleri...................................................27

Makina Mühendisleri Odası (MMO) Öğrenme Merkezi....................................30

İnşaat Mühendisleri Odası (İMO) Sürekli Eğitim Merkezi Platformu..31

Sonuç ve Öneriler................................................................................................33

EK: Mühendislik Mimarlık Kurultayı (2003) Kararları..................37

TMMOB MESLEK İÇİ EĞİTİM RAPORU

AÇILIŞ KONUŞMALARI

Dr. Metehan AKBULUT.....................................................................................................15

Sempozyum Düzenleme Kurulu

Numan ÖZCAN........................................................................................................................19

ILO Türkiye Ofisi Direktörü

Şükran KABLAN YEŞİL.................................................................................................25

KESK Eş Genel Başkanı

Adnan SERDAROĞLU......................................................................................................31

DİSK Genel Sekreteri

Burak SARAN............................................................................................................................37

Türk Diş Hekimler Birliği Genel Başkanvekili

Emin KORAMAZ....................................................................................................................39

TMMOB Yönetim Kurulu Başkanı

Doç. Dr. Ali İhsan ÖKTEN...........................................................................................43

TTB Merkez Konseyi II. Başkanı

İŞÇİ SAĞLIĞI ve İŞ GÜVENLİĞİNİN EKONOMİ POLİTİĞİ

6331 Sayılı Yasa: Neo-Liberalizmin Kuralları...........................................49

Dr. Nail DERTLİ

Türkiye’ de Birikim Rejimi ve İSİG.......................................................................57

Tevfik GÜNEŞ

İşçi Sağlığı ve Güvenliği Alanın Piyasalaşması ve OSGB’ler..65

Deniz İPEK

İş Cinayetleri ve Hukuksal Süreçler...................................................................73

Av. Dr. Murat ÖZVERİ

İŞÇİ SAĞLIĞI ve GÜVENLİĞİNDE YAŞANAN SORUNLAR ve NEDENLERİ

İş Güvenliği Uzmanlarının Çalışma Koşulları ve İş Güvencesi...........87

Aytekin Taşdemir

İşyeri Hekimleri ve Çalışma Koşulları ve İş Güvencesi..................97

Dr. Celal Mestçioğlu

Kamuda İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Hizmetleri.................................103

Dr. Özgür Bilek

Kamunun Görev ve Denetimlerindeki Sorunlar.....................................111

Mehmet Tekelioğlu

SALGINLAR ÇAĞINDA İŞÇİ SAĞLIĞI ve İŞ GÜVENLİĞİ

Kapitalizm/ Pandemi/İklim/Krizler İşçi Sağlığı ve İş Güvenliğinde Neleri Değiştirdi? Gelecekte Bizleri Neler Bekliyor?......................................121

Dr. Cavit Işık Yavuz

Pandemin Yükü Kadınların Omzunda..........................................................127

Dr. Vahide Bilir

Pandemide Sağlık Emekçileri.................................................................................133

Eylem Kaya Eroğlu

İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Alanının Gündem ve Mücadele Alanları

Meslek Hastalıkları............................................................................................................151

Dr. Ahmet Tellioğlu

İş Kazaları, Yaralanmalar, Ölümler.................................................................159

Beste Ardıç Arslan

Çevre-Halk-İşçi Sağlığı Zinciri..............................................................................167

Aslı Odman

İş Cinayetleri Çalışma Acısı......................................................................................179

Uğur Şahin Umman

İşçi Sağlığı ve Güvenliğinde Nasıl Bir Mücadele?

Türkiye İçin İşçi Sağlığı Modeli/Sistemi......................................................193

Dr. Onur Hamzaoğlu

Gelecekte Bizi Bekleyen Sorunlar ve Nasıl Bir Mücadele?.........201

Dr. Ertuğrul Oruç

İşçi Sağlığı ve İş Güvenliğinde Sendikalar/Meslek Örgütleri/Dernekler/Siyasal Örgütler....................................................................................207

Dr. Mehmet Zencir

İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Mücadelesinde Örgütlenme Potansiyeli ...................215

Ertuğrul Bilir

FORUM: NASIL BİR İŞÇİ SAĞLIĞI ve İŞ GÜVENLİĞİ SİSTEMİ/MODELİ.......225

Metehan Akbulut - Bedri Tekin

6331 SAYILI YASA'NIN 10. YILINDA TÜRKİYE'DE İŞÇİ SAĞLIĞI VE İŞ GÜVENLİĞİ

İçindekiler
AÇILIŞ KONUŞMALARI
Dr. Metehan AKBULUT............................................................................15
Sempozyum Düzenleme Kurulu

Numan ÖZCAN....................................................................................19
ILO Türkiye Ofisi Direktörü

Şükran KABLAN YEŞİL.......................................................................25
KESK Eş Genel Başkanı

Adnan SERDAROĞLU..........................................................................31

DİSK Genel Sekreteri

Burak SARAN......................................................................................37
Türk Diş Hekimler Birliği Genel Başkanvekili

Emin KORAMAZ...................................................................................39
TMMOB Yönetim Kurulu Başkanı

Doç. Dr. Ali İhsan ÖKTEN....................................................................43
TTB Merkez Konseyi II. Başkanı 

 

İŞÇİ SAĞLIĞI ve İŞ GÜVENLİĞİNİN EKONOMİ POLİTİĞİ

6331 Sayılı Yasa: Neo-Liberalizmin Kuralları.....................................49
Dr. Nail DERTLİ

Türkiye’ de Birikim Rejimi ve İSİG........................................................57
Tevfik GÜNEŞ

İşçi Sağlığı ve Güvenliği Alanın Piyasalaşması ve OSGB’ler................65
Deniz İPEK

İş Cinayetleri ve Hukuksal Süreçler......................................................73
Av. Dr. Murat ÖZVERİ

 

İŞÇİ SAĞLIĞI ve GÜVENLİĞİNDE YAŞANAN SORUNLAR ve NEDENLERİ

İş Güvenliği Uzmanlarının Çalışma Koşulları ve İş Güvencesi.............87
Aytekin Taşdemir

İşyeri Hekimleri ve Çalışma Koşulları ve İş Güvencesi.......................97
Dr. Celal Mestçioğlu

Kamuda İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Hizmetleri.................................103
Dr. Özgür Bilek

Kamunun Görev ve Denetimlerindeki Sorunlar..................................111
Mehmet Tekelioğlu

SALGINLAR ÇAĞINDA İŞÇİ SAĞLIĞI ve İŞ GÜVENLİĞİ

Kapitalizm/ Pandemi/İklim/Krizler İşçi Sağlığı ve İş Güvenliğinde Neleri Değiştirdi? Gelecekte Bizleri Neler Bekliyor?......................................121

Dr. Cavit Işık Yavuz

Pandemin Yükü Kadınların Omzunda...............................................127
Dr. Vahide Bilir

Pandemide Sağlık Emekçileri...........................................................133
Eylem Kaya Eroğlu


İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Alanının Gündem ve Mücadele Alanları

Meslek Hastalıkları..............................................................................151
Dr. Ahmet Tellioğlu

İş Kazaları, Yaralanmalar, Ölümler.....................................................159
Beste Ardıç Arslan

Çevre-Halk-İşçi Sağlığı Zinciri...........................................................167
Aslı Odman

İş Cinayetleri Çalışma Acısı................................................................179
Uğur Şahin Umman

 

İşçi Sağlığı ve Güvenliğinde Nasıl Bir Mücadele?

Türkiye İçin İşçi Sağlığı Modeli/Sistemi.......................................193
Dr. Onur Hamzaoğlu

Gelecekte Bizi Bekleyen Sorunlar ve Nasıl Bir Mücadele?................201
Dr. Ertuğrul Oruç

İşçi Sağlığı ve İş Güvenliğinde Sendikalar/Meslek Örgütleri/Dernekler/Siyasal Örgütler.............................207
Dr. Mehmet Zencir

İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Mücadelesinde Örgütlenme Potansiyeli...215
Ertuğrul Bilir

 

FORUM: NASIL BİR İŞÇİ SAĞLIĞI ve İŞ GÜVENLİĞİ SİSTEMİ/MODELİ.......225
Metehan Akbulut - Bedri Tekin



ismail

46. Dönem

15-16 Aralık 2023 tarihlerinde yapılan TMMOB Sanayi Kongresi 2023, Cumhuriyetin 100. Yıldönümünde Türkiye Sanayisi ve Dünyadaki Son Gelişmeler Işığında Nasıl Bir Sanayileşme? temasıyla düzenlendi ve Kongrenin Sonuç Bildirisi geçtiğimiz günlerde yayımlandı.

TMMOB adına MMO olarak kongre öncesinde ve kongre kapsamında iki ön etkinlik de düzenledik. İlki, 15 Nisan 2023 tarihinde yapılan Sanayi Kongresine Giderken/AKP İktidarının 20 Yılı; diğeri de 28 Ekim 2023 tarihinde yapılan Sanayi Kongre-sine Giderken/Cumhuriyetin 100. Yıldönümünde Kamuculuk Yeniden etkinliği idi.

Sanayi Kongresine Giderken/AKP İktidarının 20 Yılı etkinliğinde sunulan bildiri ve yapılan konuşmalar, Sanayi ve Toplum adlı yeni yayınımızın 2. sayısında yayımlandı.

Sanayi Kongresine Giderken/Cumhuriyetin 100. Yıldönümünde Kamuculuk Yeniden etkinliğinde sunulan bildiri ve yapılan konuşmalar da geçtiğimiz günlerde kitap olarak yayımlandı.

Elinizdeki TMMOB Sanayi Kongresi 2023 Bildiriler Kitabı, kongrede sunulan bildiriler ve yapılan konuşmalar ile bazı oturumların sonunda ve Kapanış Forumu’nda yapılan çok faydalı tartışmaları içermektedir.

İki gün boyunca ekonomi, siyaset, sanayi alanlarında dünyadaki gelişmeler, silahlanma harcamalarının artması, küresel hegemonya mücadelesi, çoklu krizler; Türkiye’nin planlama-kalkınma deneyimi; iktidarın program ve planları; sanayi ve ekonomideki neoliberal dönüşüm; aktif sanayi politikaları; kişi başına gelir ve sanayi hâsılası değişimi; yükseköğretim, nitelikli eleman, mühendislik, teknoloji ve günümüzün önemli konularından yapay zekâ ve ikinci yüzyılda nasıl bir planlama, sanayileşme, kalkınma politikası gerektiği konuları ele alındı.

Kongrede mevcut duruma karşı dile getirilen kamucu ve uzun erimli aktif sanayi politikası önerileri, ülkemizin toplumsal kalkınma gereksinimini karşılayıcı niteliktedir. Mevcut durumdan çıkışın yönünün; kamu/toplum yararı temelinde planlama, çevre, bilim ve teknoloji politikalarıyla bütünleşik bir sanayileşme, adil gelir dağılımı/bölüşüm politikalarının benimsenmesi ve bu yöndeki bir siyasi irade değişiminden geçtiği özellikle vurgulanmıştır.

Kongre ve bu kitap, TMMOB ve Odamızın örgütsel inat ve ülkemizin yüz akı beyinleriyle birlikte yaptığı fikri takiple emeğin, üretimin, sanayinin yeniden örgütlenmesi gerekliliğinin arkasında durmasının yeni bir ürünüdür.

Kongrenin yaklaşık 1,5 yıllık hazırlık sürecinde yoğun emekleri bulunan, Düzenleme,  Yürütme, Bilim Kurulları ve Sekretaryası ile tüm çalışan arkadaşlarımıza tekrar teşekkür ediyor; etkinlikte dile getirilen görüşlerin ülkemizin bugünü ve geleceğine katkıda bulunmasını diliyor; bu kolektif eseri kamuoyuna memnuniyetle sunuyoruz.

Esenlik dileklerimizle.

 TMMOB Makina Mühendisleri Odası Yönetim Kurulu

TMMOB SANAYİ KONGRESİ 2023 BİLDİRİLER KİTABI

Önceki yıllarda sanayi, enerji, ulaşım politikaları üzerine birçok Oda Raporu yayımlamış ve yıllar içinde güncellemelerini de yapmıştık. Bu çalışmalara devam ederken, bu raporla da yeni bir adım atmış oluyoruz. “Demokratik ve Katılımcı Kalkınma İçin Kamucu Sanayi, Enerji, Ulaşım Politikaları ve Uygulamaları” adlı bu Oda Raporu; sanayi/imalat sanayii, enerji, ulaşım politikalarını gerek özgüllükleri, gerekse birbirleriyle olan bağlantıları ve son durumları itibarıyla ele almaktadır.

Sanayi, enerji, ulaşım politikaları, raporda değinildiği üzere; kendi özgül bağlamlarının yanı sıra ekonominin ve toplumsal yaşamın geneli; eğitim, sağlık, barınma, ısınma/iklimlendirme, doğal kaynaklar, doğal yaşam, çevre, halkın yaşam koşulları ve ülkemizin bugünü ve geleceğiyle doğrudan bağlantılıdır.

Dahası, bu rapor, 40 yılı aşan neoliberal politikaların ve iktidarın rant eksenli sermaye birikimi politikalarının ülkemizi ve halkımızı sürüklediği yoksullaşma ve gelecek belirsizliğinin köklü bir şekilde aşılmasına yönelik kamucu/toplumcu, toplumsal ihtiyaçlar doğrultusundaki kalkınmacı program, plan, politikalara duyulan acil ihtiyacı; bu çerçevede programatik olarak neler yapılması gerektiğini, kurumsal yeniden yapılanma gerekliliği ile birlikte ortaya koymaktadır.

Raporun hazırlanışına her zamanki çalışkanlığı ve önericiliğiyle Oğuz Türkyılmaz ağabeyimiz öncülük yapmıştır. Hazırlanış ve koordinasyonunda büyük emeği bulunan Oğuz Türkyılmaz, Orhan Aytaç ve katkıda bulunan tüm dostlarımıza içtenlikle teşekkür ediyor, emeklerine, beyinlerine sağlık diyoruz.

Kamu kurumu niteliğindeki bir meslek kuruluşu olarak, meslek alanlarımız ve toplumsal duyarlılıklarımızdan hareketle bu önemli raporu kamuoyuna memnuniyetle sunuyor, ülkemiz ve halkımızın yaşamsal sorunlarının çözümüne katkılarda bulunmasını diliyoruz.

TMMOB Makina Mühendisleri Odası

Yönetim Kurulu

SANAYİ KONGRESİNE GİDERKEN CUMHURİYET’İN 100. YILINDA KAMUCULUK YENİDEN RAPORU

TMMOB 6 ŞUBAT 2023 DEPREMİ DEĞERLENDİRMESİ

1923 sonrası Cumhuriyet'in modernleşme fikrinin mekâna yansıtıldığı kent olan İstanbul, bugün birikim sürecinin bir parçası haline getirilerek her metrekaresinin metalaştırıldığı bir dönemden geçmektedir.
Kamucu anlayıştan uzak, sermaye sınıfının talep ve istekleri doğrultusunda çıkarılan yasa, yönetmelik ve planlama süreçleri sonucu; başta barınma, altyapı, trafik gibi pekçok problem ile karşı karşıya kalan kent aynı zamanda iktidar tarafından ideolojik bir
tahakküm altına da alınmaya çalışılmaktadır.
Bütünlüğünü giderek yitiren İstanbul, birbirinden bağımsız ve ilişkisiz parçalara bölünmekte, varsıl ve yoksul kesimler arası ayrışma ve uzaklaşma fiziksel mekâna da yansımaktadır. Bu süreç; gelir eşitsizliğini, mekânsal ayrışmayı ve kentsel gerilimi arttırmaktan başka bir işe yaramamakta, emekçilerin sosyal, ekonomik ve siyasal yaşamdan
tümüyle dışlandığı bu yıkıcı bir ortamda yoksulluk ve açlık derinleşerek sürmektedir.
Yüzyıllık Cumhuriyet`imizin neredeyse dörtte üçüne tanıklık eden TMMOB; 1998 yılında gerçekleştirdiği Demokrasi Kurultayı’nda ifade ettiği “kentlerin yaşadıkları sorunları tanımlama, bu sorunları kavrama, sorunların çözüm yollarının bilincine varma ve çözümü için uğraş verme sürecinin başarılı olabilmesi insanların toplumsal örgütlülükler içinde aktif olarak yer almaya yöneltilmesiyle sağlanabilir” ilkesi gereği
yukarıda özetlediğimiz sorunlara yönelik tespitleri yaparken aynı zamanda bu tespitlerden yola çıkarak "Nasıl Bir İstanbul İstiyoruz?" sorusuna da kentte yaşayanlarla birlikte yanıt aramaktadır.
2024 yerel seçimleri öncesi “Kent ve Demokrasi” temasıyla Harbiye Askeri Müzesi'nde düzenleyeceğimiz TMMOB V. İstanbul Kent Sempozyumu’nun da bu soruya yanıt bulacağımız, doğadan ve bilimden yana, karar alma süreçlerinin demokratikleştiği
bir kent yaşamının örgütlenebilmesi yolunda önemli bir adım olacağına inanıyoruz.
02-03 Aralık 2023 tarihlerinde düzenleyeceğimiz V. İstanbul Kent Sempozyumu’nun ilk gününde Cumhuriyet’in 100. yılında İstanbul, Kent ve Demokrasi: Toplumcu Yerel Yönetimler, Kent Hakkı: İstanbul'da Mülksüzleştirme ve Dönüşüm başlıkları tartışmaya açılarak; İstanbul’da yaşanan sosyal ve ekonomik dönüşüm, göç meselesi, mülksüzleştirme ve barınma krizi gibi konuların yanı sıra yaklaşan yerel seçimler öncesi TMMOB’nin
toplumcu ve halkçı yerel yönetimler perspektifi ortaya konacaktır.
Sempozyumun ikinci günü ise İstanbul Afet Riskleri ve Kent Politikaları başlığı altında üç oturumda; İstanbul'un en önemli gündemlerinden biri olan afet riskleri irdelenecektir. V. TMMOB İstanbul Kent Sempozyumu bu alanda mücadele veren tüm kişi ve kurumların katılacağı İstanbul Kent Forumu ile sona erecektir.Tüm İstanbulluları sempozyumumuza bekleriz.
TMMOB V. İstanbul Kent Sempozyumu Düzenleme Kurulu


48. Dönem

48V. İSTANBUL KENT SEMPOZYUMU 2023 BİLDİRİLER KİTABI

Filyos, Zonguldak ilimizin Çaycuma beldesine bağlı, plajı ve doğal varlıkları ile önemli bir sahil bölgesidir.

Bu rapor, Filyos’ta yapılmak istenen gübre fabrikasının Çevresel Etki Değerlendirme Raporu incelenerek, toplumsal fayda yönünden bölgenin ve sahilin korunması için hazırlanmıştır.

Rapor, yapılacak olan bu fabrikanın yer seçiminden işletme ve devreden çıkarma işlemlerine kadar olan tüm sürecin yaratacağı çevresel etkiler değerlendirmiş, bu gibi yatırımların toplumsal faydayı ve ülke yararını gözeterek planlanması ihtiyacını gözler önüne sermiştir.

Raporda emeği geçen tüm meslektaşlarıma derin teşekkürlerimi sunuyor; TMMOB’nin ülkemizin, doğamızın, yeraltı ve yer üstü varlıklarımızın korunması için mücadele etmekten geri durmayacağını kez daha vurgulamak istiyorum.

Emin Koramaz

TMMOB Yönetim Kurulu Başkanı

TMMOB FİLYOS GÜBRE FABRİKASI RAPORU

Son yıllarda birbiri ardına felaketler yaşıyoruz. Yaşanan her aşırı doğa olayı, gerekli önlemlerin alınmaması nedeniyle afete dönüşerek büyük can ve mal kayıplarına neden oluyor. 6 Şubat 2023’te Kahramanmaraş merkezli yaşadığımız depremler bu felaketlerin en büyüğü oldu. Geniş bir coğrafyayı etkileyen depremde on binlerce insan hayatını kaybetti. Yaşanan felaketlerin nedenlerini ve sonuçlarını gizlemeyi yönetim politikası haline getirmiş olan siyasi iktidar, depremin de kayıplarını da tam olarak açıklamış değildir.

TMMOB olarak deprem coğrafyasında yaşadığımızı her fırsatta dile getiriyoruz. Şehirlerimizin ve yapılarımızın depreme hazırlıklı hale getirilmesini sürekli olarak tekrarlıyoruz. Yaptığımız tüm uyarılara, yayımladığımız tüm raporlara, gerçekleştirdiğimiz tüm bilimsel etkinliklere rağmen bugüne kadar depreme hazırlık konusunda adımlar atılmadı. Bilimin gereklilikleri yerine, sermayenin önceliklerine önem vermenin bedelini kaybettiğimiz hayatlarla ödedik.

Şehirlerimizin ve binalarımızın depreme hazır olmaması, devletin sağlıklı işleyen bir afet-acil durum yönetimi planı olmaması yaşanan afeti toplumsal bir trajediye dönüştürdü. Arama-kurtarma faaliyetleri hiçbir biçimde organize edilemedi. Yıkılan on binlerce binanın enkazı altında kalan yüz binlerce kişiye günlerce ulaşılamadı. Milyonlarca depremzede zorlu kış şartlarında kendi çabalarıyla hayatta kalmaya, enkaz altındaki yakınlarını çıkarmaya, temel ihtiyaçlarını karşılamaya çalıştı.

Bugüne kadar yaşanan her felakette afetle mücadeleyi bir güç gösterisine çeviren, devlet kurumlarının müdahalesini parti reklamına dönüştüren, insanların acısını halkla ilişkiler kampanyası haline getiren iktidarın bu depremde de aynı tavrını sürdürmesi afetin yol açtığı yıkımın olumsuz sonuçlarını büyüttü.

Tek adam rejiminin her şeyi kendi başına yapabileceğine ilişkin kibrinin ne büyük bir kaosa ve ne kadar acı sonuçlara yol açabileceğini hep birlikte deneyimledik. Liyakatsiz atamaların ve partizanca kadrolaşmaların yüzlerce yıllık kurumları nasıl işleyemez hale getirdiğini hep birlikte gördük. Hepsinden de öte, neoliberalizmin ranta dayalı yönetim anlayışının, her şeyi paraya dönüştürmeye çalışan holdingleşme dürtüsünün, insanlığın temel değerleriyle hiçbir biçimde uzlaşmadığını gördük. 155 yıllık Kızılay’ın, milyonlarca afetzede aç-açık kalmışken onlara çadır sağlamak yerine şirketlere, yardım kuruluşlarına çadır, konserve ve giysi sattığını öğrendik. Kızılay’ın düştüğü bu durumdan onlar adına biz utandık.

6 Şubat 2023 Depremleri aynı zamanda ülke tarihimizin en büyük toplumsal dayanışmalarından birisini de ortaya çıkardı. İlk günden itibaren toplumun tüm kesimleri arama-kurtarma faaliyetlerinden yardım toplama-dağıtma organizasyonlarına kadar her alanda sorumluluk alarak elinden gelen dayanışmayı gösterdi. TMMOB ve bağlı odaları olarak tüm örgütlülüğümüzle, tüm kurullarımızla, tüm üyelerimizle depremin ilk gününden itibaren büyük bir seferberlik içinde olduk.

Bir yandan üyelerimizin mesleki bilgi ve birikimini deprem bölgesindeki mühendislik, mimarlık, şehir plancılığı hizmetlerinin karşılanması için yönlendirirken, diğer yandan da topladığımız yardım ve barınma malzemelerini bölgeye gönderdik. Yöneticilerimiz ve gönüllü üyelerimiz depremin ilk gününden itibaren bölgenin her yerinde çalışmalara katıldılar.

Tüm bu dayanışma çalışmalarının yanı sıra üye ve yöneticilerimizin gözlem ve incelemelerini raporlaştırarak kamuoyunu bilgilendirdik. Elinizde bulunan bu rapor da bölgede uzun süre gözlem ve incelemede bulunan üyelerimizin katılımıyla oluşturulan çalışma grubumuz tarafından hazırlanmıştır.

Mesleki sorumluluğumuzun gereği olarak hazırladığımız bu raporun bölgede yaşanan felaketin büyüklüğünün anlaşılmasına katkı sağlamasını ve alınacak önlemler açısından yol gösterici olmasını isteriz. Katkıda bulunan tüm odalarımıza ve meslektaşlarımıza teşekkür ediyoruz.

Bir daha böylesi büyük felaketler yaşamamak umuduyla…

Emin Koramaz

TMMOB Yönetim Kurulu Başkanı

TMMOB KAHRAMANMARAŞ DEPREMLERİ RAPORU

Enerji ihtiyacının karşılanması ve enerji kaynaklarının kontrolü sorunu özellikle sanayi devriminden itibaren insanların gündelik yaşamının ve devletler arası ilişkilerin en önemli meselelerinden birisi haline gelmiştir.

Enerjiye ihtiyacımızın bu kadar büyükken, enerji kaynaklarına ulaşma imkanımızın bu denli sınırlı olduğu bir dünyada enerji politikalarının önemi çok daha artıyor. Bizler TMMOB olarak yıllardır enerjinin tüm yurttaşlarımız için ihtiyacı kadar, kaliteli, sürekli, düşük maliyetli ve sürdürülebilir biçimde sağlanabileceği enerji politikasının oluşturulması için çaba harcıyoruz.

TMMOB, enerjiyi kamusal bir hak olarak görmektedir. Tüm yurttaşlarımızın bu haktan eşit biçimde yararlanabilmesi için enerjinin erişilebilir ve nitelikli bir kamusal hizmet olarak sunulması gerekmektedir.

Bildiğiniz gibi enerji sektöründe üretim, iletim, dağıtım ve tüketim faaliyetleri birbiriyle organik olarak bağlıdır. Dolayısıyla üretimden tüketime kadar her aşaması bütüncül olarak kamusal planlanma ile yönetilmelidir. Dışa bağımlılığın azaltılması, sürdürülebilirlik, yenilenebilirlik ve arz güvenliği ilkeleri bu kamusal planlamanın temelinde yer almalıdır.

Petrol, doğalgaz, kömür, hidrolik, jeotermal, rüzgâr, güneş, biyoyakıt vb. enerji sektörlerinde konunun uzmanları ve meslek örgütlerinin de katılımıyla hazırlanacak bütünleşik strateji belgeleri ile geleceğimizi güvence altına alan bir enerji politikası ortaya çıkartılmalıdır. Bu enerji politikasının temelinde ise rant değil, kamusal fayda olmalıdır.

Görüldüğü gibi enerji alanında yapılması gerekenler ile hali hazırda yapılanlar arasında derin bir uçurum bulunuyor. 1980 sonrasında uygulanan neoliberal politikalar, enerjinin kamusal niteliğini görmezden gelerek bu alanı tümüyle piyasalaştırdı.

Cumhuriyet dönemi boyunca enerji alanında kurulan kamu yatırımları bölünerek özelleştirildi. Mevcut enerji şirketleri parça parça özelleştirilirken, kamusal kaynaklar da Yap-İşlet-Devret modeliyle özel sektörün talanına açıldı. Elektrik santralleri, madenler ve dağıtım şirketlerinin özelleştirilmesi sonucunda elektrik piyasası büyük oranda özel sektörün kontrolü altındadır. Enerji sektörünün özel şirketler elinde tekelleşmesi, enerji üretim ve dağıtımın tümüyle kâr-zarar hesabına indirgenmesi, ülkenin ortak geleceğini riske atmaktadır.

Elinizdeki bu rapor 20 yıllık iktidar dönemi boyunca AKP’nin enerji politikalarının izlediği seyri ve enerji sektöründe yaşanan gelişmeleri ele almaktadır. İçinde bulunduğumuz durumun tespiti ve önümüzdeki dönemin ihtiyaçlarının ortaya çıkartılması için oldukça önemli olan bu raporun hazırlanmasına katkı veren çalışma grubu üyelerine teşekkür ediyoruz.

Emin Koramaz

TMMOB YÖNETİM KURULU BAŞKANI

AKP İktidarının Enerji Karnesi: ENERJİDE SON 20 YIL

SUNUŞ

Başta deprem olmak üzere sel, orman yangını, heyelan, çökme, çığ, çölleşme, iklim değişikliği, aşırı doğa olayları gibi çok fazla sayıda afetle yüz yüze geldiğimiz ülkemizde, TMMOB olarak ilk Afet Sempozyumunu 2007 yılında gerçekleştirmiştik.

O dönemde gerçekleştirdiğimiz ilk Afet Sempozyumumuzda tartıştığımız fikirler, TMMOB’nin bu alandaki politikalarının şekillenmesinde önemli katkılar sağlamıştı.

Afetlerin sıklaştığı, afete hazırlıklı olma konusunda kamu kurumlarının yetersizliğini ayyuka çıktığı, afetlerin toplumsal sonuçlarının arttığı bir dönemden geçiyoruz. Gelişen teknolojiyle birlikte bu dönemde bu alana ilişkin fikri birikimimizi yenilemek, bu alandaki yeni bilimsel yaklaşımları ve teknik gelişmeleri ele almak oldukça önemli.

Salgından savaşlara, depremlerden yangınlara, sellerden toprak kaymalarına, şiddetli meteorolojik olaylardan çığ düşmesine kadar bu afetlerin pek çoğunu yakın dönemde sıklıkla deneyimledik.

Ancak ne yazık ki, gazeteci ve koruma ordusuyla birlikte afet bölgesine gitmekle, afetzedelerin yaralarını sarmakla övünen bir yönetim anlayışının esiri olmuş durumdayız.

Öncesinde tüm topluma dağıtılmış ortak bir sorumluluk paylaşımı yerine, sonrasında belirli kişilerin fedakarlıklarına dayalı mücadele süreci bizim afetlerle başa çıkma stratejimizin temelini oluşturuyor.

Yaraları sarmak elbette önemli ve gereklidir ama bu anlayış yerine afetleri önleyen, afetin zararını en aza indirgeyen, insan hayatını korumayı başlıca amaç sayan, tedbire, planlamaya ve risk yönetimine dayalı bir afet ve kriz politikasına ihtiyaç duyuyoruz.

Gelişen bilim ve teknoloji sayesinde doğanın yıkıcı etkilerinden korunabilme, doğal afetlerle mücadele edebilme konusunda geçmiş medeniyetlere göre çok daha şanslı bir konumdayız. Ancak ülkemiz açısından baktığımızda sahip olunan imkanlara rağmen, yaşanan kayıplar yeterince azalılabilmiş değil.

Tüm insanlığı felakete sürükleyen afetlerin üstesinden gelebilmek için, her alanda toplumcu bir bakış açısına ve kamucu politikalara ihtiyacımız var. Mevcut haliyle devlet organlarının bu politikaları geliştirmesi mümkün görünmüyor. Bunu hep birlikte tartışarak, deneyimlerimizi ve birikimlerimizi bir araya getirerek yapacağız.

Bu sempozyumda yapılan konuşmalar ve sunulan bildiriler afetlere hazırlık konusunda geniş bir fikri birikimimiz olduğunu bir kez daha göstermiştir. Bu birikimin merkezi hükümet ve yerel idareler tarafından hayata geçirilmesi için ise toplumsallaşmış bir çabaya ihtiyaç duyuyoruz.

Sempozyumumuzun gerçekleşmesinde emeği geçen Yürütme, Düzenleme, Bilim ve Danışma Kurullarına, katılımcı bilim insanlarına ve uzmanlara teşekkür ediyorum.

EMİN KORAMAZ

TMMOB YÖNETİM KURULU BAŞKANI

Yayınlar